ภาษีหัก ณ ที่จ่ายคืออะไร สรุปวิธีคำนวณและเรื่องที่ต้องรู้

Posted On 18 พฤศจิกายน 2569
By Krungsri The COACH
เคยสงสัยไหมว่า ทำไมยอดโอนค่าจ้างถึงโดนหักหายไปเสมอ ?
เงินส่วนนี้เรียกว่า “
ภาษีหัก ณ ที่จ่าย” ซึ่งเป็นการทยอยจ่ายภาษีล่วงหน้า ช่วยแบ่งเบาภาระการจ่ายภาษีก้อนใหญ่ในช่วงยื่นภาษีประจำปี และหากเข้าใจหลักการหักภาษีอย่างถูกต้อง ก็จะช่วยให้เราวางแผนภาษีและรักษาสิทธิประโยชน์ของตัวเองได้อย่างคุ้มค่า
บทความนี้ Krungsri The COACH จะพามาไขข้อข้องใจว่า หัก ณ ที่จ่าย 3% คิดอย่างไร โดนหักแล้วต้องทำอย่างไรต่อ เพื่อรักษาสิทธิประโยชน์ทางการเงินของคุณให้ครบถ้วน
ใครเป็นผู้หักและผู้ถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย ?
เพื่อให้เห็นภาพการทำงานของภาษีหัก ณ ที่จ่ายได้ชัดเจนที่สุด ต้องทำความเข้าใจบทบาทของทั้งสองฝั่งก่อนว่าใครต้องทำหน้าที่อะไร
- ฝั่งผู้จ่ายเงิน (บริษัท / นิติบุคคล) : คือผู้ที่มี “หน้าที่หักเงิน” ออกจากค่าจ้างตามอัตราที่กฎหมายกำหนด จากนั้นนำเงินส่วนที่หักไว้ไปนำส่งกรมสรรพากร และต้องออกเอกสารที่เรียกว่า หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย หรือ “ใบ 50 ทวิ” ให้กับผู้รับเงินเพื่อเป็นหลักฐาน
- ฝั่งผู้รับเงิน (บุคคลธรรมดา / ฟรีแลนซ์ / นิติบุคคล) : คือ “ผู้ที่ถูกหักเงิน” จะได้รับค่าจ้างเป็นยอดสุทธิที่ถูกหักภาษีออกไปแล้ว พร้อมกับรับใบ 50 ทวิ ซึ่งผู้รับเงินมีหน้าที่ต้องเก็บเอกสารใบนี้ไว้ให้ดี เพื่อนำไปใช้เป็นหลักฐานประกอบการยื่นภาษีเงินได้ประจำปี
อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่าย ตามประเภทเงินได้ มีอะไรบ้าง
วิธีคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย 3% พร้อมตัวอย่าง
อยากรู้ว่ารายได้ของเราจะถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายเท่าไร และจะเหลือเงินสุทธิเท่าไรหลังหักภาษี ลองมาคำนวณง่าย ๆ ด้วยสูตรดังนี้
สูตรคำนวณ : (จำนวนเงินค่าจ้าง x อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่าย) ÷ 100 = จำนวนเงินภาษีที่ถูกหัก
เพื่อให้เห็นภาพการนำไปใช้จริง ลองดูตัวอย่างการคำนวณในหลาย ๆ สถานการณ์ ดังนี้
ตัวอย่างการคำนวณ : กรณีหัก ณ ที่จ่าย 3% (ค่าจ้างทำของ/ฟรีแลนซ์)
- รับงานออกแบบกราฟิก ตกลงค่าจ้างกันที่ 10,000 บาท
- ภาษีที่ถูกหัก = (10,000 x 3) ÷ 100 = 300 บาท
- เงินที่โอนเข้าบัญชีจริง = 9,700 บาท (พร้อมรับใบ 50 ทวิ ยอด 300 บาท)
ตัวอย่างการคำนวณ : กรณีหัก ณ ที่จ่าย 5% (ค่าเช่า)
- บริษัทจ่ายค่าเช่าออฟฟิศรายเดือน เดือนละ 50,000 บาท
- ภาษีที่ถูกหัก = (50,000 x 5) ÷ 100 = 2,500 บาท
- ยอดเงินที่ต้องโอนให้ผู้ให้เช่า = 47,500 บาท
ตัวอย่างการคำนวณ : กรณีหัก ณ ที่จ่าย 2% (ค่าโฆษณา)
- จ้างเอเจนซีทำป้ายโฆษณาโปรโมตแบรนด์ มูลค่า 100,000 บาท
- ภาษีที่ถูกหัก = (100,000 x 2) ÷ 100 = 2,000 บาท
- ยอดเงินที่ต้องโอนให้เอเจนซี = 98,000 บาท
ขั้นตอนการนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่าย
สำหรับ “
ผู้จ่ายเงิน” ที่ทำการหักเงินไว้แล้ว จะมีหน้าที่ตามกฎหมายที่ต้องนำส่งเงินก้อนนั้นให้กับกรมสรรพากร ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป (หรือวันที่ 15 หากยื่นผ่านระบบอินเทอร์เน็ต) โดยต้องเลือกใช้แบบฟอร์มการนำส่งให้ถูกต้องตามประเภทของผู้รับเงิน ดังนี้
- ภ.ง.ด.1 : ใช้สำหรับนำส่งภาษีที่หักจากเงินเดือน โบนัส หรือสวัสดิการของ “พนักงานประจำ”
- ภ.ง.ด.3 : ใช้สำหรับนำส่งภาษีที่หักจากผู้รับเงินที่เป็น “บุคคลธรรมดา” เช่น การจ่ายค่าจ้างให้ฟรีแลนซ์ หรือบุคคลทั่วไป
- ภ.ง.ด.53 : ใช้สำหรับนำส่งภาษีที่หักจากผู้รับเงินที่เป็น “นิติบุคคล” เช่น บริษัทจ้างบริษัทด้วยกันทำความสะอาด หรือบริษัทจ่ายค่าเช่าให้บริษัท
ถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายแล้ว เช็กสิ่งที่ต้องทำก่อนยื่นภาษี
เป็นความเข้าใจผิดที่พบบ่อยว่าโดนหักภาษี 3% ไปแล้วถือว่าจบกัน ความจริงคือ
การหัก ณ ที่จ่ายเป็นเพียงการจ่ายภาษีล่วงหน้าเท่านั้น เพื่อไม่ให้เสียผลประโยชน์ ลองมาดูขั้นตอนที่คุณต้องทำหลังจากถูกหักเงิน
- ได้รับเงินสุทธิและเอกสาร : เมื่อถูกหักเงิน ตรวจสอบยอดเงินโอนเข้าบัญชี และต้องทวงถาม “ใบ 50 ทวิ” จากผู้ว่าจ้างทุกครั้ง
- รวบรวมหลักฐานเพื่อยื่นภาษีประจำปี : เก็บสะสมใบ 50 ทวิ ตลอดทั้งปี และเมื่อถึงช่วงต้นปีถัดไป (ม.ค. - มี.ค.) ให้นำรายได้ทั้งหมดมายื่นแบบภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (ภ.ง.ด.90 หรือ 91) เพื่อคำนวณภาษีจริงตามอัตราขั้นบันได
- นำยอดหัก ณ ที่จ่ายมาหักลบ : นำยอดภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่สะสมมาทั้งปี ไปเป็น “เครดิตภาษี” หักลบออกจากยอดภาษีจริงที่คำนวณได้ ซึ่งจะนำไปสู่ผลลัพธ์ 2 รูปแบบ คือ
- ต้องจ่ายเพิ่ม : ถ้ายอดภาษีจริง สูงกว่า ยอดที่ถูกหักไว้ล่วงหน้า
- ขอคืนเงินภาษี (Tax Refund) : ถ้ายอดภาษีจริง ต่ำกว่า ยอดที่ถูกหักไว้ สรรพากรจะโอนเงินส่วนต่างนั้นคืนกลับมาให้คุณ
สรุปเรื่องภาษีหัก ณ ที่จ่าย เข้าใจง่าย ไม่พลาดสิทธิที่ควรรู้
ภาษีหัก ณ ที่จ่าย อาจดูเหมือนทำให้เงินที่ได้รับในแต่ละเดือนน้อยลง แต่จริง ๆ แล้วเป็นการทยอยจ่ายภาษีล่วงหน้า ช่วยแบ่งเบาภาระการจ่ายภาษีก้อนใหญ่ในช่วงยื่นภาษีประจำปี
Krungsri The COACH ขอสรุป 3 เช็กลิสต์สำคัญเพื่อรักษาสิทธิประโยชน์ทางการเงินของคุณ ดังนี้
- เช็กอัตราภาษีให้ชัวร์ : ตรวจสอบว่างานที่ทำต้องถูกหักกี่เปอร์เซ็นต์ เพื่อคำนวณยอดเงินสุทธิที่จะได้รับเข้าบัญชีอย่างถูกต้อง
- ทวงและเก็บใบ 50 ทวิ : ทุกครั้งที่ถูกหักเงิน ต้องขอเอกสารจากผู้ว่าจ้าง และเก็บไว้เป็นหลักฐานสำคัญในการยื่นสรรพากร
- ต้องยื่นภาษีประจำปี : การถูกหักล่วงหน้าไม่ได้แปลว่าจบหน้าที่ คุณยังต้องนำรายได้และยอดที่ถูกหักทั้งหมดไปยื่นภาษีในช่วงต้นปีถัดไป
การยื่นภาษีอาจง่ายกว่าที่คิด เพียงเข้าใจหน้าที่ทางภาษี เตรียมเอกสารให้ครบ และใช้สิทธิลดหย่อนอย่างเหมาะสม ก็ช่วยให้คุณวางแผนภาษีได้คุ้มค่าขึ้น และอาจมีโอกาสได้รับเงินคืนภาษี พร้อมจัดการเรื่องเงินได้อย่างมั่นใจและสบายใจยิ่งขึ้น
FAQs รวมคำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับภาษีหัก ณ ที่จ่าย
หากยอดจ่ายต่อครั้งไม่ถึง 1,000 บาท ไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย ยกเว้นกรณีที่เป็นสัญญาต่อเนื่อง (เช่น ค่าบริการรายเดือน ค่าโทรศัพท์) ที่รวมทั้งปีแล้วเกิน 1,000 บาท จะต้องทำการหักภาษี ณ ที่จ่ายด้วย
ต้องคำนวณจากยอดค่าบริการก่อนรวมภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) เสมอ ห้ามนำยอดรวม VAT มาคิดภาษีหัก ณ ที่จ่ายเด็ดขาด
ผู้รับเงินควรทวงถามทันที เพราะเป็นหน้าที่ตามกฎหมายของผู้ว่าจ้างที่ต้องออกเอกสารนี้ และเป็นสิทธิของผู้รับเงินที่ต้องใช้เป็นหลักฐานในการยื่นภาษี และขอคืนภาษี หากไม่มีเอกสารนี้อาจเสียสิทธิในการนำเครดิตภาษีไปหักลบตอนปลายปี
ยังไม่จบ การหัก 3% เป็นเพียงการจ่ายล่วงหน้า ผู้มีรายได้อิสระยังต้องนำรายได้ไปยื่นแบบภาษีประจำปี (และครึ่งปีสำหรับบางประเภทรายได้) เพื่อคำนวณภาษีจริงตามฐานรายได้สุทธิ แนะนำให้ศึกษาเรื่องฟรีแลนซ์ยื่นภาษีเพิ่มเติมเพื่อให้จัดการได้อย่างถูกต้อง
ขอคืนได้ หากคำนวณแล้วพบว่า ยอดภาษีที่ถูกหักไว้ตลอดทั้งปีมีจำนวน “มากกว่า” ภาษีที่ต้องจ่ายจริง วิธีการคือ ให้นำข้อมูลรายได้ และภาษีตามใบ 50 ทวิ ทุกใบ ไปกรอกยื่นแบบภาษีประจำปี (ภ.ง.ด. 90/91) ผ่านระบบ e-Filing ของกรมสรรพากรในวันและเวลาที่กำหนด
หากมียอดชำระไว้เกิน ระบบจะแสดงตัวเลข และให้กดเลือกขอคืนเงินภาษี หลังจากนั้นสามารถติดตามสถานะผ่านเว็บไซต์กรมสรรพากรได้เลย ที่สำคัญอย่าลืมเก็บใบ 50 ทวิ และเอกสารลดหย่อนไว้ให้ดี เผื่อเจ้าหน้าที่เรียกดูเพิ่มเติม (เงื่อนไข และสิทธิประโยชน์เป็นไปตามที่กรมสรรพากรกำหนด)
อ้างอิง